สุขภาพและการแพทย์ ทั่วโลก
ไทย

จำนวนผู้เสียชีวิตจากโรคติดเชื้อกำลังบอกอะไร—อ่านแนวโน้มโดยไม่ด่วนสรุปถึงเชื้อดื้อยา

ติดตามสถิติโลกเกี่ยวกับสุขภาพและการแพทย์

หน้าแรก / บทความ

ตัวเลขที่มีอยู่คือ “การเสียชีวิตจากโรคติดเชื้อ” ไม่ใช่ปริมาณการใช้ยา

ข้อมูลจากการสำรวจสถิติประชากรของกระทรวงสาธารณสุข แรงงาน และสวัสดิการญี่ปุ่น เป็นจำนวนผู้เสียชีวิตที่จัดอยู่ในหมวดโรคติดเชื้อ โดยตารางหลักแสดงจำนวนและอัตราการเสียชีวิตจำแนกตามสาเหตุในหมวดดังกล่าว

บทความนี้จึงใช้ข้อมูลเพื่ออ่านการเปลี่ยนแปลงของจำนวนผู้เสียชีวิตระหว่างปี 2021 ถึงปี 2024 ส่วนการพิจารณาปริมาณการใช้ยาต้านจุลชีพหรือความเสี่ยงจากเชื้อดื้อยาต้องอาศัยข้อมูลประเภทอื่นซึ่งไม่มีอยู่ในชุดข้อมูลที่ใช้

ควรถามอะไรเมื่อเห็นตัวเลขจำนวนผู้เสียชีวิต

ก่อนเปรียบเทียบตัวเลข ควรตรวจสอบว่าตารางกำลังแสดงตัวชี้วัดใด ข้อมูลที่นำมาใช้ในบทความนี้คือจำนวนผู้เสียชีวิตรวมของแต่ละปี จึงเหมาะสำหรับตอบว่าตัวเลขรายปีเพิ่มหรือลดลงเพียงใด

ขอบเขตของตารางก็สำคัญ แหล่งข้อมูลมีตารางที่จำแนกตามเพศและเดือนที่เสียชีวิต เพศและอายุห้าปี ตลอดจนสาเหตุในหมวดโรคติดเชื้อและจังหวัด แต่ยอดรวมสี่ปีด้านล่างไม่ได้แสดงว่าการเปลี่ยนแปลงเกิดขึ้นในเพศ ช่วงอายุ เดือน หรือพื้นที่ใด

การเพิ่มขึ้นอย่างมากในปีใดปีหนึ่งจึงควรถูกมองเป็นจุดที่ต้องตรวจสอบรายละเอียดเพิ่มเติม ไม่ใช่ตีความสาเหตุจากยอดรวมเพียงค่าเดียว โดยเฉพาะเมื่อข้อมูลที่ให้มาไม่ได้อธิบายปัจจัยเบื้องหลังการเปลี่ยนแปลงนั้น

ตัวเลขการเสียชีวิตจากโรคติดเชื้อบอกได้เพียงบางส่วน

ข้อมูลสถิติประชากรของญี่ปุ่นแสดงจำนวนผู้เสียชีวิตที่จัดอยู่ในหมวดโรคติดเชื้อดังนี้

ปีที่บันทึกจำนวนผู้เสียชีวิตในหมวดโรคติดเชื้อ
ปี 202122,232 คน
ปี 202253,183 คน
ปี 202345,149 คน
ปี 202444,561 คน

จากปี 2021 ถึงปี 2022 จำนวนเพิ่มขึ้น 30,951 คน หรือประมาณร้อยละ 139 จากนั้นลดลง 8,034 คน หรือประมาณร้อยละ 15 ในปี 2023 และลดลงอีก 588 คน หรือประมาณร้อยละ 1 ในปี 2024

จุดที่เด่นที่สุดจึงไม่ใช่เพียงแนวโน้ม “เพิ่มแล้วลด” แต่เป็นการกระโดดจาก 22,232 คนในปี 2021 เป็น 53,183 คนในปี 2022 ข้อมูลที่มีไม่ได้ระบุสาเหตุของการเพิ่มขึ้นนี้ จึงต้องอ่านความเปลี่ยนแปลงดังกล่าวอย่างระมัดระวัง แม้ตัวเลขจะลดลงสองปีติดต่อกัน แต่ปี 2024 ยังสูงกว่าปี 2021 อยู่ 22,329 คน หรือประมาณสองเท่า

การอ่านข้อมูลทำได้หลายชั้นตามตารางที่มี

ตารางรายปีช่วยให้เห็นว่าช่วงปี 2021–2024 แบ่งได้เป็นสองภาพ คือการเพิ่มขึ้นอย่างมากในปี 2022 และการลดลงในปี 2023–2024 โดยการลดลงระหว่างสองปีหลังมีขนาดต่างกันชัดเจน: ปี 2023 ลดลง 8,034 คนจากปีก่อน ขณะที่ปี 2024 ลดลงเพียง 588 คน

หากต้องการตรวจสอบว่าความเปลี่ยนแปลงกระจุกตัวอยู่ที่ใด แหล่งข้อมูลมีตารางจำนวนผู้เสียชีวิตจำแนกตามเพศและเดือน ตามเพศและอายุห้าปี ตามสาเหตุในหมวดโรคติดเชื้อและจังหวัด รวมถึงตารางที่จำแนกทั้งจังหวัดและเดือน อย่างไรก็ตาม ข้อมูลที่ให้มายังไม่มีค่ารายกลุ่ม จึงใช้ได้เพียงกำหนดประเด็นสำหรับตรวจสอบต่อ ไม่สามารถระบุได้ว่ากลุ่มหรือพื้นที่ใดเป็นตัวขับการเพิ่มหรือลด

ผู้อ่านควรระวังคำว่า “มาก” และ “น้อย”

คำว่ามากหรือน้อยต้องมีฐานเปรียบเทียบ ตัวเลขปี 2022 มากกว่าปี 2021 อยู่ 30,951 คน ขณะที่ปี 2024 น้อยกว่าปี 2022 อยู่ 8,622 คน แต่ยังมากกว่าปี 2021 อยู่ 22,329 คน การระบุทั้งปีฐานและขนาดความต่างทำให้เห็นภาพชัดกว่าการกล่าวเพียงว่าตัวเลขเพิ่มขึ้นหรือลดลง

ควรแยกยอดรวมรายปีออกจากการกระจายภายในแต่ละปี เพราะยอดรวมเดียวกันอาจประกอบด้วยตัวเลขตามเดือน อายุ เพศ สาเหตุ หรือจังหวัดที่ต่างกัน การตอบว่าการเปลี่ยนแปลงเกิดขึ้นเมื่อใดและในกลุ่มใดจึงต้องอ่านค่าจากตารางจำแนกที่เกี่ยวข้องโดยตรง

สาระสำคัญจากข้อมูลนี้คือ ปี 2022 มีจำนวนผู้เสียชีวิตในหมวดโรคติดเชื้อสูงสุดในสี่ปีที่แสดง หลังจากนั้นจำนวนลดลงสองปีติดต่อกัน แต่ระดับในปี 2024 ยังอยู่ที่ประมาณสองเท่าของปี 2021 ส่วนสาเหตุของการเพิ่มขึ้นอย่างมากในปี 2022 ไม่ปรากฏใน资料ที่มี จึงไม่ควรอนุมานเกินกว่าความเปลี่ยนแปลงของตัวเลขที่รายงาน

出典